ประเด็นทางกฎหมาย กรณี ไอ ที วี (ITV)

ฉบับนี้ ขอเขียนเป็นภาษาไทยครับ เพราะอายที่จะเขียนเป็นภาษาอังกฤษ และเป็นเรื่องประเด็นทางกฎหมายที่โดนการเมืองแทรกแซงเต็ม ๆ .... เรื่องที่จะเขียน ก็คือ เรื่องเกี่ยวกับ ITV และประเด็นง่าย ๆ ทางกฎหมายมหาชน ครับ

---

สักอาทิตย์ หรือ สองอาทิตย์ ได้แล้วมั๊ง ที่เห็นประเด็นเรื่อง สถานีโทรทัศน์ ไอทีวี ว่าควรจะปิด หรือ เปิด จะโอน หรือไม่โอน ฯลฯ อย่างไร เรื่องนี้ เป็นประเด็นปัญหาทางกฎหมายมหาชน ง่าย ๆ แบบเด็กอมมือ ก็ตอบได้เร็วที่สุด เหมือนกับ เค๊กก้อนหนึ่ง เท่านั้น

เมื่อหลายปีก่อน บริษัทชินวัตร ได้เข้ามาถือหุ้นข้างมากของสถานีโทรทัศน์ ไอทีวี แต่การถือหุ้นข้างมากของบริษัทใด บริษัทหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นบริษัท หมู หมา กา ไก่ หรือ องค์กรรัฐ หรือ องค์กรรัฐวิสาหกิจใด ๆ ก็ตาม ไม่ได้ทำให้ สถานะของสถานีโทรทัศน์ ไอทีวี แปรเปลี่ยนสภาพการให้บริการโดยเนื้อแท้ของกิจการโทรทัศน์ในประเทศไทย ที่ถือเป็น การให้บริการสาธารณะ หรือ Public Service ไปเป็นกิจการของเอกชน ไปได้เลยแม้แต่น้อย

คำว่า Public Service ย่อมมีความหมายในตัวเอง ว่าจะต้องเป็น การจัดทำเพื่อประโยชน์ของคนหมู่มาก ซึ่งสถานีไอทีวี เป็นสถานีให้บริการข่าวสารเป็นหลัก ตรงตามเจตนารมณ์ของการก่อตั้งสถานีอิสระ ทีเกิดขึ้นหลังจาก การขบถของคณะทหาร รสช. เมื่อปี ๒๕๓๔ แล้วมีการปิดกั้นการรับรู้ข่าวสารของประชาชน ซึ่งจำได้ว่า ในครั้งนั้น รัฐบาลประชาธิปไตย พยายามจะจัดตั้งสถานีแบบไอทีวี สัก ๕ หรือ ๑๐ ช่อง แต่ไม่ประสบความสำเร็จ .... ผมเดาว่า เพราะประเทศเราจน...... ไม่มีปัญญาจะบริหารสถานีโทรทัศน์ให้ดี จนเป็นที่นิยมของคนไทยได้ทั้งหมด แค่ช่อง ๑๑ ก็แทบจะเอาตัวไม่รอด

มาพูดถึง Public Service ต่อ การจัดทำบริการสาธารณะ ถือเป็นหน้าที่ของรัฐที่จะต้องดำเนินการให้แก่ประชาชน อย่างต่อเนื่อง ซึ่งง่าย ๆ ก็คือ จะสะดุด หรือ ขาดตอนลงไม่ได้ การจะปิดสถานีไอทีวี เพราะ การโอนกิจการ เปลี่ยนแปลงเจ้าของ ต้องระงับการออกอากาศชั่วคราว จึงกระทำไม่ได้

การจัดทำบริการสาธารณะ โดยหลักการแล้ว จะต้องไม่มุ่งแสวงหากำไร เราจะเห็นตัวอย่างมากมาย ของการบริการสาธารณะที่ขาดทุนย่อยยับ อย่างการรถไฟ และ ขสมก. แต่ รัฐก็ไม่อาจจะอ้างว่า ขาดทุน แล้วขอปิดกิจการไม่ได้ เช่น เดียวกับ สถานีไอทีวี ที่เริ่มตั้งดูเหมือนจะผิดมาก ๆ ที่ให้มีการประมูลแข่งขันแข่งกัน เพื่อจะดูว่า คนที่จะเข้ามาให้บริการรายใด จะให้ประโยชน์แก่รัฐได้สูงสุด ซึ่งผิดหลักการในการจัดทำบริการสาธารณะเป็นอย่างมาก

จำได้ว่า สถานีไอทีวี ดำเนินการมาสักสองสามปี ก็พบตัวเลขที่คำนวณไว้ในการเสนอสัมปทาน มูลค่ามหาศาลนั้น ไม่สามารถเป็นจริงได้ เพราะเหตุว่า ยอดการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจที่คำนวณโดยรัฐบาล และ บริษัทประมาณการ ผิดพลาดอย่างมาก ทำให้ยอดซื้อโฆษณา ฯลฯ ไม่เป็นไปตามเป้าหมาย และตามมาด้วยการไม่มีเงินจะจ่ายค่าสัมปทาน

คำถามคือว่า ถ้าไม่มีเงินจ่ายค่าสัมปทานแล้ว รัฐจะดำเนินการอย่างไร ... รัฐมีทางออกครับ ตามหลักกฎหมายมหาชน คือ (๑) รัฐดำเนินกิจการนั้นเอง (๒) รัฐแก้ไขสัญญาให้สัมปทานได้ หรือ (๓) รัฐให้เงินอุดหนุนแก่องค์กรที่จัดทำบริการสาธารณะ เพื่อให้กิจการขององค์กรนั้น ดำเนินการต่อไปได้

ถามว่า ทำไม จะต้องอุดหนุนองค์กรที่เสนอหน้าเข้ามา แข่งขัน เสนอกันจะให้ตังค์แก่รัฐ แล้วไม่มีปัญญาให้ตามสัญญาด้วย .... คำตอบก็ง่าย ๆ ตามหลักการแห่งกฎหมายมหาชน และ การจัดทำบริการสาธารณะ คือ ...การจัดทำบริการสาธารณะจะต้องไม่ขาดตอน หยุดลง แม้แต่วินาทีเดียว ... ง่าย ๆ ไม่มีอะไรมาก

---

หลักการนี้ เป็นที่ยอมรับกันในประเทศฝรั่งเศส และเยอรมัน ที่กฎหมายมหาชน และกฎหมายปกครอง เจริญงอกงาม อย่างมากมาย ซึ่งประเทศไทย ก็ยอมรับหลักกฎหมายมหาชนเข้ามาในหลักกฎหมายของไทยอย่างมากเช่นกัน ด้วยเหตุนี้ ผมจึงเชื่อแน่ว่า ศาลปกครอง คงจะเข้ามาคุ้มครองกรณีสถานีโทรทัศน์ ไอทีวี จะถูกสั่งปิดอย่างแน่นอน

หลักการนี้ ก็เป็นที่ยอมรับในสหรัฐอเมริกา เช่นกัน ตัวอย่างเช่น กรณี ๑๑ ก.ย. ที่ สายการบิน United Airline ได้ถูกกระบวนการก่อการร้ายถล่ม ทำให้สูญเสียเครื่องบิน และ ต้องจ่ายเงินชดเชยแก่ผู้เคราะห์ร้ายจำนวน รัฐบาลกลางก็เข้าสนับสนุนเงินให้แก่สายการบินแห่งนี้ด้วยเหตุผลกลาย ๆ ดุจเดียวกัน

---

จึงไม่น่าแปลกใจที่รัฐบาลไทย จะเข้าสนับสนุนการดำเนินการของไอทีวี ในสมัยของ พ.ต.ท.ทักษิณฯ แม้จะดูเป็นการขัดกันในผลประโยชน์ (Conflict of Interests) อย่างมาก แต่อาจจะเป็นเรื่องร้ายแรงในสายตาของ รัฐบาลทหาร ในยุค ขบถ ๒๔๔๙ นี้ .... ต้องยึดให้ได้ และ กลายเป็นเรื่องว่าจะหยุดให้บริการ .... เพราะคณะรัฐบาลขบถในยุคนี้ จะต้องสร้างความชอบธรรม ให้สม่ำเสมอในการยึดอำนาจ หรือ ปล้นประชาธิปไตยไปจากประชาชนชาวไทย ซึ่งยังมีประชาชนจำนวนไม่น้อยยังรู้ไม่ทัน โง่งมงาย กับ ความชั่วช้าที่เกิดขึ้น .... คงจะต้องรอให้ประเทศไทยชิบหายเพราะพวกปล้นประชาธิปไตย ที่อ้างว่างรักชาติจนน้ำลายไหล ... จนหาทางเยียวยาไม่ได้เสียก่อน จึงจะรู้สำนึกกันเสียที ....

---

ได้ยินว่า แม้แต่คณะกรรมการกฤษฎีกา ยังตีความโง่ ๆ เข้าข้างฝ่ายการเมืองที่ต้องการปิดการให้บริการสาธารณะนี้ เพื่อแก้แค้นทางการเมืองเท่านั้น .... อุบาทว์มากครับ ท่านคณะกรรมการกฤษฎีกา คุณไม่มีหลักจริยธรรมนักกฎหมาย เหลืออยู่เลยหรือ ... หรือคุณไม่เข้าใจหลักกฎหมายมหาชนง่าย ๆ ครับ